Konkurs historyczny „Zbiorowy portret stulecia” 2026

Fundacja Ośrodka KARTA jest niezależną organizacją pozarządową o statusie organizacji pożytku publicznego, która od kilkudziesięciu lat prowadzi największe w Polsce archiwum społeczne XX wieku. Fundacja, docierając do świadków historii w Polsce i na całym świecie, stawia sobie za cel dokumentowanie najnowszej historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej oraz upowszechnianie wiedzy o niej, pozyskując archiwalia takie jak fotografie, dokumenty, korespondencję, dzienniki, nagrania audio i wideo, także pamiątki i muzealia, głównie od osób prywatnych.

Z okazji zbliżającej się setnej rocznicy Deklaracji Podziwu i Przyjaźni Polaków dla Stanów Zjednoczonych oraz 250-ej rocznicy Deklaracji Niepodległości USA, przy wsparciu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, Fundacja ogłosiła konkurs historyczny pn. „Zbiorowy portret stulecia”. Deklaracja Podziwu i Przyjaźni Polaków dla Stanów Zjednoczonych to unikalny zbiór dokumentów, liczący ponad 30 tysięcy stron, przygotowany w Polsce i przekazany prezydentowi USA Calvinowi Coolidge’owi do Białego Domu w 1926 roku, który powstał jako wyraz wdzięczności i przyjaźni z okazji 150-ej rocznicy amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. W 1926 roku pod tzw. „adresem dziękczynnym” podpisało się blisko 1,3 miliona polskich obywateli wszystkich narodowości, zawodów i religii.

DLA KOGO JEST KONKURS?

Konkurs skierowany jest do młodzieży w wieku 13 -19 lat (szkoły ponadpodstawowe i najstarsze klasy szkół podstawowych). Prace realizowane zespołowo (3 -5 osób) pod opieką tutorską (nauczyciela/nauczycielki, bibliotekarza/bibliotekarki, animatora/ki kultury itp.).

NA CZYM POLEGA WYZWANIE?

• Badanie: znalezienie źródeł i zrekonstruowanie osobistych i zawodowych losów pojedynczych osób lub grup (rodziny, klasy szkolnej, mieszkańców miejscowości), których podpisy znajdują się na kartach „Deklaracji”.
• Lokalność: odnalezienie sygnatariuszy związanych z regionem, szkołą lub rodziną – lokalnych a często nieznanych bohaterów.
• Kreacja: opowiedzenie ich historii w atrakcyjnej i nowoczesnej, dowolnie wybranej formie (film, podcast, wirtualna wystawa, komiks, StoryMap, zin i inne).

UWAGA: Dopuszczamy użycie narzędzi sztucznej inteligencji (AI) w pracy badawczej i twórczej, ponieważ uznajemy ją za naturalny etap rozwoju technologicznego, który może wzbogacić możliwości ekspresji naukowej i artystycznej. Stawiamy jednak granice w traktowaniu źródeł historycznych, wymagamy transparentności i przestrzegania zasad etyki. (Należy w Metryczce Pracy zawrzeć Raport z użycia AI, precyzyjnie opisujący użyte narzędzia i promptowanie.)

Efekty pracy powinny być po konkursie wprowadzone do lokalnej przestrzeni społecznej i stanowić dla niej wartość dodaną.

TERMINARZ KONKURSOWY:

• Termin nadsyłania prac (online): do 5 maja 2026 roku.
• Finał i Gala: 22 czerwca 2026 (dwudniowy program edukacyjny w Warszawie dla 5 Zespołów).
• Autorzy najlepszej pracy wraz z opiekunem pojadą do Waszyngtonu, aby m.in. zobaczyć w Bibliotece Kongresu oryginał „Deklaracji”.

Więcej informacji i regulamin jest dostępnych na stronie: https://karta.org.pl/aktualnosci/konkurs-zbiorowy-portret-stulecia