„Pociąg do Archiwum” – nowa wystawa Archiwum Państwowego
Archiwa Państwowe oraz Polskie Koleje Państwowe S.A. zapraszają na plenerową wystawę „Pociąg do Archiwum”, prezentowaną na Międzymurzu Jana Zachwatowicza przy Barbakanie w Warszawie. Ekspozycja towarzyszy ogólnopolskiej akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”, której celem jest zachowanie dziedzictwa polskiej kolei oraz upamiętnienie kolejarzy, którzy przez pokolenia współtworzyli jej historię. Wystawa wpisuje się również w obchody jubileuszu 100-lecia Polskich Kolei Państwowych, realizowane w Roku Polskiej Kolei pod hasłem „Łączymy Ludzi, Miejsca i Historie”.
Historia kolei na ziemiach polskich sięga 1845 roku wraz z uruchomieniem Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W kolejnych dekadach sieć kolejowa dynamicznie się rozwijała, najpierw pod zaborami, a następnie w odrodzonej Rzeczypospolitej. Za jedną z najważniejszych dat w historii polskiego kolejnictwa uznaje się 24 września 1926 roku, kiedy prezydent Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie powołujące przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. Do wybuchu II wojny światowej wybudowano blisko 1900 kilometrów nowych linii kolejowych. Symbolem rozwoju tamtego okresu stała się Magistrala Węglowa, łącząca Górny Śląsk z portem w Gdyni i należąca do najważniejszych inwestycji II Rzeczypospolitej. Po wojennych zniszczeniach kolej odegrała kluczową rolę w odbudowie kraju. Kolejne dekady przyniosły intensywną elektryfikację sieci oraz rozwój infrastruktury. W latach 70. XX wieku powstała Centralna Magistrala Kolejowa, do dziś będąca jednym z najważniejszych szlaków kolejowych w Polsce. To właśnie na niej w 2013 roku pociąg Pendolino osiągnął rekordową prędkość 293 km/h. Współczesna kolej to czas rekordowych inwestycji w infrastrukturę, nowoczesny tabor i rozwiązania cyfrowe. Dzięki nim transport szynowy przeżywa swój renesans, a liczba pasażerów osiąga najwyższe poziomy. W 2025 roku z przejazdów pociągami skorzystało blisko 439 mln podróżnych, najwięcej od ponad 30 lat.
W zasobie Archiwum Państwowego w Warszawie zachowała się bogata dokumentacja warszawskiej kolei. Są wśród niej m.in. umowy, projekty techniczne, mapy, fotografie, legitymacje służbowe czy bilety z dawnych lat. To jednak nie tylko cenne archiwalia. Historia kolei w Polsce to przede wszystkim historia ludzi – ich pracy, pasji, zawodowej dumy i codziennego życia. To także opowieść o rodzinach, w których kolejarskie tradycje przekazywano z pokolenia na pokolenie, oraz o miejscach, które przez dekady były sercem lokalnych społeczności i tłem tysięcy podróży. Ekspozycja „Pociąg do Archiwum” składa się z 10 plansz tematycznych, uzupełnionych 9 tablicami prezentującymi kolejowe blueprinty i dokumentację techniczną.
Wystawa „Pociąg do Archiwum” przygotowana przez Archiwa Państwowe w Warszawie będzie eksponowana na Międzymurzu Jana Zachwatowicza przy Barbakanie w Warszawie do 30 września bieżącego roku. Jednocześnie do 2 października trwa zbiórka kolejowych pamiątek prowadzona w ramach akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”.
Wystawa „Pociąg do Archiwum”
Kurator i autor tekstów: Maciej Aleksiejuk
Kierownictwo merytoryczne i artystyczne: Magdalena Wiercińska
Projekt graficzny: Anastasia Smyk
Współpraca: Agata Bednarczyk, Monika Mossakowska-Biało, Marek Teler
Organizator wystawy: Archiwum Państwowe w Warszawie
A czy Ty już przekazałeś pamiątki kolejowe do archiwum!?
Wystawa towarzyszy akcji Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych zorganizowanej wspólnie z Grupą PKP , w rocznicę 200 Lat Kolei i 100 Lat PKP.
Więcej informacji:
Akcja „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”: www.archiwa.gov.pl/kolej
