Wchodzisz do kalendarium, gdzie na jednym torze spotykają się wydarzenia z dziejów kolei polskiej i światowej. Po jego obu stronach czekają kolejne stacje: pionierskie przejazdy, dokumenty, które zmieniły bieg historii, rekordy prędkości, elektryfikacje, wielkie mosty i tunele. Rozpocznij podróż przez meandry dziejów: od Liverpoolu–Manchesteru i Stockton–Darlington, przez Wrocław–Oławę, po Shinkanseny i tunel bazowy Gotarda.

Kalendarium

Początek ery kolei parowej

Richard Trevithick testowo uruchamia pierwszy parowóz na trasie o długości ponad 15 km, którą pokonano w 4 h 5 min.

Otwarcie trasy Stockton – Darlington w Anglii

Pierwszy pasażerski pociąg wyruszył na 15-kilometrową trasę i poprowadził go inżynier George Stephenson. Była to pierwsza publiczna linia kolejowa.

Rusza linia kolei pasażerskiej Liverpool – Manchester

Jest to pierwsza na świecie linia, po której pociągi kursują zgodnie z rozkładem jazdy.

Ekspansja kolei

Otwarto pierwszą, liczącą 27 km trasę kolejową w Imperium Rosyjskim. We Francji pociągi wyjeżdżają na trasę Paryż – Le Pecq, która przeznaczona jest niemal wyłącznie do transportu pasażerów.

Pierwszy pociąg wyrusza na trasę Wrocław – Oława

Była to pierwsza linia kolejowa na terenie Polski w obecnych jej granicach.

Uchwalenie Railway Regulation Act w Wielkiej Brytanii

Ustawa wprowadziła m.in. tanie bilety i pociągi z wagonami 3. klasy na każdej trasie. Kolej stała się dostępna dla wszystkich.

Początki Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej

Rusza pierwszy pociąg na terenie zaboru rosyjskiego na odcinku z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego – fragment tzw. Wiedenki.

Otwarcie pierwszego na świecie metra w Londynie

System podziemnej kolei miejskiej miał 6 kilometrów długości i 7 stacji.

Ukończenie budowy Kolei Transkontynentalnej

Połączyła ona wschodnie i zachodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych.

Rozpoczęcie prac nad najwyżej położoną koleją na świecie w Peru

Prace tę były prowadzone pod kierownictwem polskiego inżyniera Ernesta Malinowskiego. Najwyższy punkt trasy: 4818 m n.p.m.

Kolej łączy Bombaj z Kalkutą

Była to swoista rewolucja i początek masowej mobilności na subkontynencie indyjskim.

Prezentacja pierwszego pociągu elektrycznego na wystawie w Berlinie

Zbudował go i zaprezentował Werner von Siemens.

Pierwszy kurs luksusowego „Orient Expressu” z Paryża do Konstantynopola

Jego stały numer w rozkładzie europejskim 262/263 nosi obecnie jedna z par pociągów „Baltic Express” relacji Praha Hl.N. – Gdynia Główna.

Zakończenie budowy najdłuższej kolei świata

Oficjalne zakończenie budowy linii kolejowej świata Moskwa – Władywostok liczącej 9289 km.

Budowa nowych linii kolejowych po odzyskaniu niepodległości

Rozpoczyna się intensywny czas, następuje zakup taboru i scalenie systemów kolei odziedziczonych po zaborcach. W latach 1918-1939 powstają 1873 km nowych linii kolejowych.

Powstanie fabryki Fablok w Chrzanowie

Była to pierwsza polska firma produkująca lokomotywy parowe, która już 3 lata później przekazała pierwszy zmontowany parowóz.

Otwarto linię Kutno – Strzałkowo

Była to pierwsza linia kolejowa w niepodległej Polsce, dzięki której skrócił się czas podróży z Warszawy do Poznania.

Powstają Polskie Koleje Państwowe

Rozporządzeniem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 24 września 1926 roku PKP przekształcono w podmiot prawa handlowego.

Uruchomienie pierwszej w Polsce prywatnej linii kolei elektrycznej

Była to linia z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, działającą do dziś jako Warszawska Kolej Dojazdowa.

Zakończenie budowy Magistrali Węglowej łączącej Górny Śląsk z portem w Gdyni

Była to największa inwestycja kolejowa 20-lecia międzywojennego, licząca 450 km.

Zakup pierwszej Luxtorpedy

PKP zakupiły pierwszy szybki wagon motorowy, a następnie rozpoczęto produkcję takich pojazdów w kraju. Była to jedna z ikon kolei i symbol postępu.

Pierwsza zelektryfikowana linia Otwock – Warszawa – Pruszków oddana do użytku

Od tego momentu kontynuowano elektryfikację tras w aglomeracji warszawskiej.

Polska lokomotywa wyróżniona w Paryżu

Nowoczesny polski parowóz Pm36, otrzymał złoty medal na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika w życiu współczesnym” w Paryżu.

Kolej w czasie II wojny światowej

Po wybuchu wojny kolej przeszła w zarząd Rzeszy i Związku Radzieckiego. Polscy kolejarze mimo gróźb represji angażowali się w pomoc ludności cywilnej i współpracowali z konspiracją. Przykładem zaangażowania są kolejarze z Szymankowa, którzy zatrzymali pociąg Wermachtu, przez co pomogli polskim żołnierzom wysadzić ważne dla Niemców mosty w Tczewie.

Odbudowa kolei po wojnie

PKP przejęły od sowieckiej administracji wojskowej zarządzanie kolejami na nowym obszarze państwa i rozpoczęła się odbudowa wojennych zniszczeń.

Powrót pociągów elektrycznych na trasę z Warszawy do Otwocka

Rok później rozpoczęła się wielka elektryfikacja polskiej kolei, która trwała do lat 90-tych.

Produkcja pociągów EN57

Pociągi te stały się najdłużej produkowanym seryjnie pojazdem kolejowym na świecie (1961-1993) i przez wiele lat były symbolem kolei regionalnej i podmiejskiej.

Pierwsza na świecie kolej dużych prędkości otwarta w Japonii

Początkowo pociągi Shinkansen kursowały na trasie Tokio – Osaka z prędkością 210 km/h.

Otwarcie Dworca Centralnego w Warszawie

Największy tego typu obiekt w Polsce, perełka modernizmu i jeden z symboli Warszawy. W 2025 roku obchodzi swoje 50. urodziny.

Zakończenie budowy Centralnej Magistrali Kolejowej

Magistrala łącząca Śląsk z Warszawą liczyła 224 km i już w latach 80. XX w. pojechały nią pierwsze pociągi ekspresowe z prędkością 160 km/h.

Otwarcie Linii Hutniczo-Siarkowej

Była to linia szerokotorowa, licząca 395 km i służyła usprawnieniu transportu towarów z oraz do ZSRR, w tym zaopatrzeniu Huty Katowice.

Zaangażowanie pracowników PKP w działalność opozycyjną

W historii zapisały się szczególnie blokada węzła lubelskiego w lipcu 1980 roku oraz protest głodowy kolejarzy we Wrocławiu.

Początek rewolucji kolei dużych prędkości w Europie

We Francji oddano do użytku nową linię Paryż – Lyon, po której pociągi TGV zaczęły kursować z prędkością 260 km/h.

Rozpoczęcie transformacji kolei po upadku PRL-u

Rozpoczynają się stopniowe prywatyzacje i restrukturyzacje.

Pierwsze pociągi kategorii Eurocity i Intercity w Polsce

PKP na wzór kolei z Europy Zachodniej uruchomiły pociągi, które składały się z nowoczesnych wagonów klasy UIC-Z. Kursowały za granicę oraz łączyły Warszawę z największymi polskimi miastami. Był to nowy standard pociągów dalekobieżnych.

Koleją z Wielkiej Brytanii na kontynent

Otwarto liczący ok. 50 km Eurotunel, dzięki któremu szybkie pociągi połączyły Londyn z Paryżem.

Zmiany na polskiej kolei

Przyjęto ustawę o przedsiębiorstwie państwowym PKP i rozpoczęto proces restrukturyzacji.

Wielka reforma PKP

Rada Ministrów przyjęła program restrukturyzacji PKP, a jej ramy prawne zostały zapisane w ustawie z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”.

Powstaje Grupa PKP

Wydzielone zostały spółki odpowiedzialne za: przewozy pasażerskie i towarowe, ogólnopolską infrastrukturę kolejową, energetykę, telekomunikację i informatykę oraz inne obszary. PKP stają się spółką akcyjną.

Rozwój kolei dzięki członkostwu Polski w Unii Europejskiej

Wejście do UE wpływa na rozwój i modernizację kolei w Polsce oraz jej integrację z kolejami państw Wspólnoty. W tym czasie zwiększono też rolę samorządów w zakresie planowania, organizowania i finansowania pasażerskich przewozów regionalnych.

Najwyższa kolej konwencjonalna na świecie

Ukończono budowę całej Kolei Tybetańskiej. Najwyższy punkt na trasie z Pekinu do Lhasy jest na wysokości 5072 m n.p.m.

Rekord prędkości we Francji

W ramach jazd testowych pobity został rekord prędkości pociągów konwencjonalnych. Skład TGV osiągnął 574,8 km/h.

Wielka modernizacja dworców kolejowych przed Mistrzostwami Europy

Zmodernizowano 56 dworców, m.in. we Wrocławiu, Gdyni, Warszawie Wschodniej. Odnowiona została Warszawa Centralna, a dworzec w Poznaniu wybudowano od nowa.

Tylko do końca 2016 r. zmodernizowano i wybudowano od podstaw łącznie ponad 100 dworców kolejowych. Inwestycje dworcowe cały czas są kontynuowane, a nowoczesne dworce stały się symbolami zmian na polskiej kolei.

PKP CARGO na giełdowym parkiecie

Spółka z Grupy PKP, jako pierwsza kolejowa firma w Polsce, zadebiutowała na giełdzie.

Pociągi Pendolino wjeżdżają na trasy krajowe

Szybkie pociągi Pendolino zaczęły kursować na wybranych trasach z maksymalną rozkładową prędkością do 200 km/h. Zapoczątkowało to nowa jakość podróżowania z PKP Intercity.

Nowy dworzec kolejowy Kraków Główny

Powstał pierwszy w Polsce dworzec w całości zlokalizowany pod powierzchnią peronów.

Otwarcie najdłuższego na świecie tunelu kolejowego

Otwarcie w Alpach Szwajcarskich tunelu bazowego Świętego Gotarda, który liczy 57 km.

Uchwalanie ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym

Poza lotniskiem, jego elementem ma być także sieć nowych linii kolejowych dużej prędkości (KDP).

Wybuch pandemii COVID-19 barierą dla rozwoju kolei

Pandemia powoduje drastyczny spadek liczby pasażerów korzystających z kolei w Polsce i innych krajach świata.

Grupa PKP rozpoczyna działalność jako holding

Nowa formuła pozwala lepiej zarządzać zasobami i kompetencjami poszczególnych spółek wchodzących w jej skład.

Polska lokomotywa z napędem wodorowym

Wyprodukowana przez PESA Bydgoszcz SA lokomotywa wodorowa jako pierwsza w Europie została dopuszczona do eksploatacji.

Rekordowa liczba pasażerów kolei w Polsce

W 2024 roku z przejazdów pociągami skorzystało 407,5 mln podróżnych. Lepszy wynik kolej odnotowała ostatni raz w 1997 r.