
Wchodzisz do kalendarium, gdzie na jednym torze spotykają się wydarzenia z dziejów kolei polskiej i światowej. Po jego obu stronach czekają kolejne stacje: pionierskie przejazdy, dokumenty, które zmieniły bieg historii, rekordy prędkości, elektryfikacje, wielkie mosty i tunele. Rozpocznij podróż przez meandry dziejów: od Liverpoolu–Manchesteru i Stockton–Darlington, przez Wrocław–Oławę, po Shinkanseny i tunel bazowy Gotarda.
Kalendarium
1804
Początek ery kolei parowej
Richard Trevithick testowo uruchamia pierwszy parowóz na trasie o długości ponad 15 km, którą pokonano w 4 h 5 min.
1825
Otwarcie trasy Stockton – Darlington w Anglii
Pierwszy pasażerski pociąg wyruszył na 15-kilometrową trasę i poprowadził go inżynier George Stephenson. Była to pierwsza publiczna linia kolejowa.
1830
Rusza linia kolei pasażerskiej Liverpool – Manchester
Jest to pierwsza na świecie linia, po której pociągi kursują zgodnie z rozkładem jazdy.

1837
Ekspansja kolei
Otwarto pierwszą, liczącą 27 km trasę kolejową w Imperium Rosyjskim. We Francji pociągi wyjeżdżają na trasę Paryż – Le Pecq, która przeznaczona jest niemal wyłącznie do transportu pasażerów.
1842
Pierwszy pociąg wyrusza na trasę Wrocław – Oława
Była to pierwsza linia kolejowa na terenie Polski w obecnych jej granicach.

1844
Uchwalenie Railway Regulation Act w Wielkiej Brytanii
Ustawa wprowadziła m.in. tanie bilety i pociągi z wagonami 3. klasy na każdej trasie. Kolej stała się dostępna dla wszystkich.
1845
Początki Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej
Rusza pierwszy pociąg na terenie zaboru rosyjskiego na odcinku z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego – fragment tzw. Wiedenki.
1863
Otwarcie pierwszego na świecie metra w Londynie
System podziemnej kolei miejskiej miał 6 kilometrów długości i 7 stacji.
1869
Ukończenie budowy Kolei Transkontynentalnej
Połączyła ona wschodnie i zachodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych.

1870
Rozpoczęcie prac nad najwyżej położoną koleją na świecie w Peru
Prace tę były prowadzone pod kierownictwem polskiego inżyniera Ernesta Malinowskiego. Najwyższy punkt trasy: 4818 m n.p.m.
1872
Kolej łączy Bombaj z Kalkutą
Była to swoista rewolucja i początek masowej mobilności na subkontynencie indyjskim.
1879
Prezentacja pierwszego pociągu elektrycznego na wystawie w Berlinie
Zbudował go i zaprezentował Werner von Siemens.
1883
Pierwszy kurs luksusowego „Orient Expressu” z Paryża do Konstantynopola
Jego stały numer w rozkładzie europejskim 262/263 nosi obecnie jedna z par pociągów „Baltic Express” relacji Praha Hl.N. – Gdynia Główna.
1916
Zakończenie budowy najdłuższej kolei świata
Oficjalne zakończenie budowy linii kolejowej świata Moskwa – Władywostok liczącej 9289 km.
1918
Budowa nowych linii kolejowych po odzyskaniu niepodległości
Rozpoczyna się intensywny czas, następuje zakup taboru i scalenie systemów kolei odziedziczonych po zaborcach. W latach 1918-1939 powstają 1873 km nowych linii kolejowych.

1919
Powstanie fabryki Fablok w Chrzanowie
Była to pierwsza polska firma produkująca lokomotywy parowe, która już 3 lata później przekazała pierwszy zmontowany parowóz.
1921
Otwarto linię Kutno – Strzałkowo
Była to pierwsza linia kolejowa w niepodległej Polsce, dzięki której skrócił się czas podróży z Warszawy do Poznania.

1926
Powstają Polskie Koleje Państwowe
Rozporządzeniem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 24 września 1926 roku PKP przekształcono w podmiot prawa handlowego.
1927
Uruchomienie pierwszej w Polsce prywatnej linii kolei elektrycznej
Była to linia z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, działającą do dziś jako Warszawska Kolej Dojazdowa.
1933
Zakończenie budowy Magistrali Węglowej łączącej Górny Śląsk z portem w Gdyni
Była to największa inwestycja kolejowa 20-lecia międzywojennego, licząca 450 km.

1933
Zakup pierwszej Luxtorpedy
PKP zakupiły pierwszy szybki wagon motorowy, a następnie rozpoczęto produkcję takich pojazdów w kraju. Była to jedna z ikon kolei i symbol postępu.
1936
Pierwsza zelektryfikowana linia Otwock – Warszawa – Pruszków oddana do użytku
Od tego momentu kontynuowano elektryfikację tras w aglomeracji warszawskiej.
1937
Polska lokomotywa wyróżniona w Paryżu
Nowoczesny polski parowóz Pm36, otrzymał złoty medal na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika w życiu współczesnym” w Paryżu.
1939-1945
Kolej w czasie II wojny światowej
Po wybuchu wojny kolej przeszła w zarząd Rzeszy i Związku Radzieckiego. Polscy kolejarze mimo gróźb represji angażowali się w pomoc ludności cywilnej i współpracowali z konspiracją. Przykładem zaangażowania są kolejarze z Szymankowa, którzy zatrzymali pociąg Wermachtu, przez co pomogli polskim żołnierzom wysadzić ważne dla Niemców mosty w Tczewie.

1945
Odbudowa kolei po wojnie
PKP przejęły od sowieckiej administracji wojskowej zarządzanie kolejami na nowym obszarze państwa i rozpoczęła się odbudowa wojennych zniszczeń.
1946
Powrót pociągów elektrycznych na trasę z Warszawy do Otwocka
Rok później rozpoczęła się wielka elektryfikacja polskiej kolei, która trwała do lat 90-tych.
1961
Produkcja pociągów EN57
Pociągi te stały się najdłużej produkowanym seryjnie pojazdem kolejowym na świecie (1961-1993) i przez wiele lat były symbolem kolei regionalnej i podmiejskiej.
1964
Pierwsza na świecie kolej dużych prędkości otwarta w Japonii
Początkowo pociągi Shinkansen kursowały na trasie Tokio – Osaka z prędkością 210 km/h.

1975
Otwarcie Dworca Centralnego w Warszawie
Największy tego typu obiekt w Polsce, perełka modernizmu i jeden z symboli Warszawy. W 2025 roku obchodzi swoje 50. urodziny.
1977
Zakończenie budowy Centralnej Magistrali Kolejowej
Magistrala łącząca Śląsk z Warszawą liczyła 224 km i już w latach 80. XX w. pojechały nią pierwsze pociągi ekspresowe z prędkością 160 km/h.
1979
Otwarcie Linii Hutniczo-Siarkowej
Była to linia szerokotorowa, licząca 395 km i służyła usprawnieniu transportu towarów z oraz do ZSRR, w tym zaopatrzeniu Huty Katowice.
1980
Zaangażowanie pracowników PKP w działalność opozycyjną
W historii zapisały się szczególnie blokada węzła lubelskiego w lipcu 1980 roku oraz protest głodowy kolejarzy we Wrocławiu.

1981
Początek rewolucji kolei dużych prędkości w Europie
We Francji oddano do użytku nową linię Paryż – Lyon, po której pociągi TGV zaczęły kursować z prędkością 260 km/h.
1990
Rozpoczęcie transformacji kolei po upadku PRL-u
Rozpoczynają się stopniowe prywatyzacje i restrukturyzacje.
1992
Pierwsze pociągi kategorii Eurocity i Intercity w Polsce
PKP na wzór kolei z Europy Zachodniej uruchomiły pociągi, które składały się z nowoczesnych wagonów klasy UIC-Z. Kursowały za granicę oraz łączyły Warszawę z największymi polskimi miastami. Był to nowy standard pociągów dalekobieżnych.
1994
Koleją z Wielkiej Brytanii na kontynent
Otwarto liczący ok. 50 km Eurotunel, dzięki któremu szybkie pociągi połączyły Londyn z Paryżem.
1995
Zmiany na polskiej kolei
Przyjęto ustawę o przedsiębiorstwie państwowym PKP i rozpoczęto proces restrukturyzacji.
1999
Wielka reforma PKP
Rada Ministrów przyjęła program restrukturyzacji PKP, a jej ramy prawne zostały zapisane w ustawie z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”.
2001
Powstaje Grupa PKP
Wydzielone zostały spółki odpowiedzialne za: przewozy pasażerskie i towarowe, ogólnopolską infrastrukturę kolejową, energetykę, telekomunikację i informatykę oraz inne obszary. PKP stają się spółką akcyjną.
2004
Rozwój kolei dzięki członkostwu Polski w Unii Europejskiej
Wejście do UE wpływa na rozwój i modernizację kolei w Polsce oraz jej integrację z kolejami państw Wspólnoty. W tym czasie zwiększono też rolę samorządów w zakresie planowania, organizowania i finansowania pasażerskich przewozów regionalnych.
2006
Najwyższa kolej konwencjonalna na świecie
Ukończono budowę całej Kolei Tybetańskiej. Najwyższy punkt na trasie z Pekinu do Lhasy jest na wysokości 5072 m n.p.m.
2007
Rekord prędkości we Francji
W ramach jazd testowych pobity został rekord prędkości pociągów konwencjonalnych. Skład TGV osiągnął 574,8 km/h.
2010-2012
Wielka modernizacja dworców kolejowych przed Mistrzostwami Europy
Zmodernizowano 56 dworców, m.in. we Wrocławiu, Gdyni, Warszawie Wschodniej. Odnowiona została Warszawa Centralna, a dworzec w Poznaniu wybudowano od nowa.
Tylko do końca 2016 r. zmodernizowano i wybudowano od podstaw łącznie ponad 100 dworców kolejowych. Inwestycje dworcowe cały czas są kontynuowane, a nowoczesne dworce stały się symbolami zmian na polskiej kolei.

2013
PKP CARGO na giełdowym parkiecie
Spółka z Grupy PKP, jako pierwsza kolejowa firma w Polsce, zadebiutowała na giełdzie.
2014
Pociągi Pendolino wjeżdżają na trasy krajowe
Szybkie pociągi Pendolino zaczęły kursować na wybranych trasach z maksymalną rozkładową prędkością do 200 km/h. Zapoczątkowało to nowa jakość podróżowania z PKP Intercity.
2014
Nowy dworzec kolejowy Kraków Główny
Powstał pierwszy w Polsce dworzec w całości zlokalizowany pod powierzchnią peronów.
2016
Otwarcie najdłuższego na świecie tunelu kolejowego
Otwarcie w Alpach Szwajcarskich tunelu bazowego Świętego Gotarda, który liczy 57 km.
2018
Uchwalanie ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym
Poza lotniskiem, jego elementem ma być także sieć nowych linii kolejowych dużej prędkości (KDP).
2020
Wybuch pandemii COVID-19 barierą dla rozwoju kolei
Pandemia powoduje drastyczny spadek liczby pasażerów korzystających z kolei w Polsce i innych krajach świata.
2022
Grupa PKP rozpoczyna działalność jako holding
Nowa formuła pozwala lepiej zarządzać zasobami i kompetencjami poszczególnych spółek wchodzących w jej skład.
2023
Polska lokomotywa z napędem wodorowym
Wyprodukowana przez PESA Bydgoszcz SA lokomotywa wodorowa jako pierwsza w Europie została dopuszczona do eksploatacji.
2024
Rekordowa liczba pasażerów kolei w Polsce
W 2024 roku z przejazdów pociągami skorzystało 407,5 mln podróżnych. Lepszy wynik kolej odnotowała ostatni raz w 1997 r.
